بعد از تاخیر حدودا یک ساله، وزارت دارایی وانواتو اطلاعاتی را مربوط به درآمد دولت در سال ۲۰۲۳ و همچنین ۲ ماه اول سال ۲۰۲۴، منتشر کرد. آمار و اطلاعاتی که منتشر شده، نشان میدهد که بعد از تعلیق قرارداد عدم نیاز به اخذ ویزا بین اتحادیه اروپا و این کشور (visa-waiver agreement)، نرخ درآمد دولت از برنامه CBI (اخذ شهروندی با سرمایهگذاری) به شکل چشمگیری کاهش پیدا کرده است؛ هرچند که هنوز به صفر نرسیده است.
هرچند که دولت هیچ اطلاعات دقیقی را درباره برنامه اخذ شهروندی با سرمایه گذاری خود منتشر نکرده است، گزارش ماهانه منتشر شده بهخوبی نشان میدهد که تا چه اندازه از درآمد دولت به ۳ برنامه CBI آن بستگی دارد و به کمک آنها افزایش پیدا میکند.
این گزارشها نشان میدهد که درآمد کشور (از تمام برنامههای CBI) در سال ۲۰۲۳ به ۶۸ میلیون دلار آمریکا کاهش پیدا کرده است؛ این در حالی است که در سال ۲۰۲۲، درآمد کشور از همین راه، چیزی حدود ۷۱ میلیون دلار بوده است. گزارشهای اولیه از ۲ ماه ابتدایی سال ۲۰۲۴ یعنی تا پایان ماه فوریه نیز چنین نشان میدهد که در این مدت، درآمد دولت از برنامهها تنها ۷.۲ میلیون دلار بوده است. انتظار میرود که در پایان سال جاری، این عدد به ۴۳ میلیون دلار افزایش پیدا کند.
از آنجایی که درآمد CBI بخش بزرگی از درآمد دولت را تشکیل میدهد، بدون شک این میزان از کاهش، بسیار چشمگیر است. در بین سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱، درآمد دولت از راه سرمایهگذاری CBI بهطور منظم حدود ۴۰ درصد افزایش پیدا کرده بود؛ این میزان از درآمد در سال ۲۰۲۲۲ به حدود ۲۹ درصد کاهش پیدا کرد. در سال ۲۰۲۲ نیز سهم خزانه دولت از این منبع درآمد، تنها ۲۱.۸ درصد بود. در ۲ ماه ابتدایی سال ۲۰۲۴ نیز تنها ۱۲ درصد از درآمد دولت از طریق فروش برنامه CBI حاصل شده است.
دلیل اصلی این کاهش درآمد و عدم تمایل متقاضیان به برنامه CBI وانواتو را میتوان تنها در یک چیز خلاصه کرد؛ معلق شدن قرارداد عدم نیاز به دریافت ویزا از طرف اتحادیه اروپا، مهمترین دلیل است که باعث شده درآمد دولت از برنامه CBI تا به این اندازه کاهش پیدا کند. در مارچ سال ۲۰۲۲، اتحادیه اروپا تصمیم گرفت تا برنامه قرارداد Visa-Waiver میان خود و دولت وانواتو را بهطور موقت، متوقف کند. دلیل اصلی اروپا نیز برای انجام این کار، ناکافی بودن فرایند بررسی پرونده متقاضیان توسط دولت وانواتو و همچنین خطرات امنیتی بالقوهای بود که از این طریق، برای دولتهای اروپایی به وجود میآمد.
اینکه در سال ۲۰۲۴ درآمد دولت وانواتو از طریق برنامه CBI به طرز چشمگیری کاهش پیدا کرده است، نشان میدهد که به دنبال تعلیق قرارداد عدم نیاز به اخذ ویزا بین این کشور و اتحادیه اروپا، جذابیت برنامه CBI وانواتو نیز برای متقاضیان احتمالی، تا حد زیادی نسبت به گذشته کمتر شده است.
ناظران بازار و متخصصان بر این باور هستند که هرچند تعلیق قرارداد عدم نیاز به اخذ ویزا بین وانواتو و اروپا مسئلهای بسیار تعیینکننده و مهم است، اما این رخداد هنوز نتوانسته است که برنامه CBI این کشور را به طور کامل به زانو در بیاورد. هرچند که درآمد دولت از این برنامه به دو سوم مجموعه درآمد دولت کاهش پیدا کرده است، اما همچنان به شکلی انعطافپذیر بر سر جای خود باقی مانده است.
دانیل آگیوس، یکی از نمایندگان دولتی وانواتو برای DSP و همچنین یکی از بنیانگذاران صندوق CIIP-CNO Future Fund بر این باور است که: «دولت وانواتو تمهیداتی اندیشیده است که بتواند حداکثر میزان سازگاری را با تعلیق برنامه عدم نیاز به اخذ ویزای اروپا داشته باشد. در این میان چند فاکتور مهم از جانب دولت پیشنهاد شده است که کمک میکند برنامه CBI این کشور به روال قبل ادامه پیدا کند و حتی نسبت گذشته رشد نیز داشته باشد.»
لازم به ذکر است که برنامه اخذ شهروندی وانواتو با سرمایهگذاری، هنوز برای شهروندان روسیهای باز است؛ این در حالی است که دیگر کشورهای حوزه کارائیب هیچ نوع خدماتی از این قبیل به شهروندان روسیهای ارائه نمیدهند.
دانیل آگنیوس در بین سخنان خود به این موضوع نیز اشاره کرد که دولت وانواتو دارای «موضعی قاطعانه و غیرمتعهد» است؛ این موضع به این کشور اجازه میدهد که درخواست متقاضیان روسیهای را نیز برای اخذ شهروندی کشور خود بپذیرد. البته در این میان فرایند بررسی پرونده برای متقاضیان روسیهای با دقت بیشتری انجام خواهد شد؛ این کار برای حفظ جایگاه برنامه CBI این کشور امری حیاتی است و البته دولت نیز بهخوبی از شرایط موجود آگاه است.
او همچنین در ضمن سخنان خود خاطرنشان میکند که تقاضای جهانی برای اخذ شهروندی دوم رو به افزایش است و وانواتو از جمله بهترین گزینههای موجود در این بازار به شمار میرود؛ او اشاره کرد که امتیازهایی همچون عدم نیاز به پرداخت مالیات، آرامش، امنیت و همچنین طبیعت و جغرافیای مثالزدنی آن، از جمله چیزهایی هستند که متقاضیان را به اخذ شهروندی این کشور ترغیب میکنند.
آگنیوس همچنین بر این موضوع تاکید کرده است که بیشتر متقاضیان اخذ شهروندی از وانواتو، اتباع روسیهای بودند؛ علاوه بر آن اما بخش عمدهای از متقاضیان را چینیها تشکیل میدهند که البته سابقهای طولانی در اخذ شهروندی این کشور داشتهاند. بهتازگی متقاضیان زیادی از مناطقی همچون جنوب شرقی آسیا، خاورمیانه و حتی هند نیز به فهرست متقاضیان اخذ شهروندی وانواتو با سرمایهگذاری اضافه شدهاند.
حتی با اینکه قراداد عدم نیاز به ویزا بین اتحادیه اروپا و وانواتو به حالت تعلیق در آمده است، اما باز هم با این حال، درآمد دولت که حاصل سرمایهگذاری متقاضیان با برنامه CBI است، همچنان پابرجا است. درآمد دولت از این طریق در سال ۲۰۲۳ حدود ۶۷.۷۳ میلیون دلار بود که نسبت به سال ۲۰۲۲، اندکی کاهش پیدا کرده بود، اما همچنان نسبت به سالهای قبل از ۲۰۱۸، بسیار بالاتر است. از این اعداد و ارقام میتوان اینطور برداشت که اگرچه این برنامه با چالشهایی روبهرو بوده است، اما هنوز مانند قبل محبوب و قدرتمند است.
با پیشرفت برنامه CBI وانواتو میتوان انتظار داشت که مزیتهای رقابتی آن در آینده حتی بیشتر از امروز به چشم بیایند؛ از جمله بزرگترین مزیتهای این برنامه نسبت به دیگر برنامههای اخذ شهروندی موجود در دنیا، قیمت بسیار پایین و اقتصادیبودن آن است.
علاوه بر هزینه بسیار پایین، سرعت بالای اخذ شهروندی را نیز میتوان از دیگر مزایای سرمایهگذاری در وانواتو دانست. برخلاف کشورهای کارائیبی که تاریخچه و سوابق زندگی متقاضیان را بسیار دقیق بررسی میکنند و معمولا فرایندی طولانیمدت دارند، وانواتو در کمترین زمان ممکن شهروندی خود را به متقاضیان موجود اعطا میکند. آمار و تحقیقات موجود نشان میدهد که اخذ شهروندی وانواتو، در حال حاضر سریعترین فرایند را در بین تمامی کشورهای ارائه دهنده برنامه CBI دارد. این آمار نشان میدهد که در طول ۱۲ ماه گذشته، متوسط مدتزمان اخذ شهروندی توسط متقاضیان، تنها ۳.۳ ماه بوده است؛ این بدان معناست که فرایند اخذ شهروندی وانواتو، حدود ۲ تا ۳ برابر سریعتر از کشورهای حوزه کارائیب است.
در نهایت، آگیوس سخنان خود را اینطور به پایان میرساند که برنامه شهروندی وانواتو، به شکلی کاملا طبیعی رشد کرده و محبوب شده است؛ در این میان خبری از بازاریابیهای گسترده و هماهنگشده جهانی نبوده است و هزینه کلانی نیز در این راه خرج نشده است.